یا وارث بزرگترین سایت ارائه دهنده مقاله

ازلي بودن منشاء عشق در آثار عرفايي چون عطار، سنايي ، مولوي و... نيز به صراحت بيان شده است. مثلا عطار مي گويد:

از روز ازل هنوز مستم /وز شوق الست در سجودم /دل عطار از روز ازل باز /ز صاف عشق مخمور شبانه است

يا سنايي مي گويد:

ب) لازمه عشق ، رستن از خود و خودي است:

امام معتقد است که «خود» مجاب است.
حايل است بين فرد و محبوب که جز با گذشتن از خويش وصل ممکن نمي شود.

عين القضات همداني نيز در اين باره مي گويد در عشق قدم نهادن کسي را مسلم شود که با خود نباشد و ترک خود بکند وخود را ايثار عشق کند، عشق آتش است. هر جا که باشد او رخت ديگر ننهد، هر جا که رسد سوزد و به رنگ خود گرداند. عطار نيز در منطق الطير مي گويد:

ج) عشق در همه موجودات ساري و جاري است:

امام همه را دچار عشق دوست مي داند و هجران و فراق رخ يار را دليل داغداري انسان مي پندارد:

و همچنين معتقد است که هر کس به اندازه دارايي و بضاعتش در دل عشق الهي دارد:

عطار در اين باره مي گويد جوشش دريا و گردش افلاک از عشق است. سوز آتش و نواي چنگ نيز جلوه اي از عشق محسوب مي شود چنان که او اضطراب دريا را ناشي از فراق دوست مي داند و يا مولانا در دفتر پنجم مي گويد:

عشق زيبنده و شايسته کسي است که در اين راه جان ببازد که وصول به مقصود به مستانه جان دادن عاشق امکان پذير است و آنجاست که امام مي گويد:

يا آن که امام وصال را هجرتي از خويش به سمت معشوق مي داند هجرتي پروانه وار براي رسيدن به شمع رخ يار. هجرتي که با بال و پرسوزي همراه است.

اگرچه اين فنا در عشق عين جاودانگي است و عرفا معتقدند عمر ابدي در کشته شدن با تيغ عشق به دست مي آيد و توصيه مي کنند که اگر از مردن خويش در هراسي عاشق شو تا نميري که عشق ملک الموت مرگ است.

يا آنجا که سنايي مي گويد:

حضرت امام براي عشق منزلي بس خطرناک قائل است و معتقد است که هر کس را بدان راه نيست و در راه عشق بايد از سر گذشت.

اين بيت اشاره به روايت معروف حلاج دارد که نقل است درويشي از او پرسيد که «عشق» چيست؟ گفت: «امروز بيني و فردا و پس فردا» آن روزش بکشتند و ديگر روز بسوختند و سيم روزش به باد دادند. يعني عشق اين است. عطار نيز با ابياتي زيبا جاي عاشق را جز «سردار» نمي بيند.

يا آنجا که از زبان هدهد مي گويد:

حضرت امام شرط عاشقي را گذشتن از سر مي داند و توصيه مي کند که اگر دل سر دادن نداري به راه عشق قدم مگذار:

آنچنان که حافظ مي گويد:

      ط) عشق مافوق عقل است.

نه تنها عقل و علم را با عشق توان برابري نيست که عشق به نوعي آموزگار عقل است. از نظر امام علم و عقل به خرابات راهي ندارد و آدمي از طريق عقل به يار نخواهد رسيد که در اين وادي اگر از پيچ و خم عقل دل جدا نکني به پيچ و خم زلف يار نخواهي رسيد. علم و عرفان به خرابات ندارد راهي که به منزلگه عشاق ره باطل نيست از دانش و عقل ، يار را نتوان يافت از جهل در اين راه مددگيري کن از پيچ و خم علم و خرد رخت ببندم تا بار دهد يار به پيچ و خم مويم امام معترف است که از زماني که به مقام عشق دست يافته اند متوجه مي شوند که درس و مدرسه و خوانده ها و شنيده ها همگي تلاش بيهوده بوده است: چون به عشق آمدم از حوزه عرفان ديدم هر چه خوانديم و شنيديم همه باطل بود .

ک) عشق بيماري است.

امام عشق را بيماري مي داند پرواضح است تعريف طبيبانه از عشق با تعريف عارفانه آن فرق دارد آنجا که مي فرمايد: چشم بيمار تو هر کس را به بيمار کشاند تا ابد اين عاشق بيمار، بيماري نداشت از فحواي بيت مشخص مي شود که بيماري عشق صد البته از سلامتي هاي ظاهري برتر و مطلوب تر است. مولانا نيز بر همين عقيده است که مي گويد: عاشقي پيداست از زاري دل نيست بيماري چو بيماري دل علت عاشق ز علت ها جداست عشق اسطرلاب اسرار خداست .

گ)عشق با زهد ريايي ميانه اي ندارد.

چون شعله عشق در خرمن جان عاشق افروخته شود هر چه را که نشان ريا و رنگ است مي سوزاند و زايل مي کند. رهرو عشق با خرقه و سجاده به منزل مقصود نمي رسد: رهرو عشقي اگر، خرقه و سجاده فکن که بجز عشق ، تو را رهرو اين منزل نيست اين خرقه ملوث و سجاده ريا آيا شود که بر در ميخانه بردرم؟

ل) عاشق از مرگ نمي ترسد

از منظر امام خميني عاشق واقعي نه تنها از مرگ هراسي ندارد که آن را با خوشرويي استقبال هم مي کند: مرغ جان در اين قفس بي بال و پرافتاد و هرگز آن که بايد اين قفس را بشکند از درنيامد وعده ديدار نزديک است ، ياران مژده باد روز وصلش مي رسد، ايام هجران مي رود لازم به ذکر است که اين بيت آخرين را حضرت ايشان 3 ماه قبل از ارتحال ملکوتي اش سروده بودند.